De verleiding van het passende.

In een tijd vol coaches die bij je aansluiten, pleit ik voor frictie als sleutel tot zelfkennis. Waarom comfort een slechte leermeester is, talent je ook kan beperken en waarom confrontatie soms nodig is.

Geen perfecte methode, maar wel mijn manier van kijken en werken.

Voor wie niet bevestigd wil worden, maar werkelijk iets wil onderzoeken…

Leestijd ruim 7 minuten.

Over mentoren, gemak en de noodzaak van het schuren

De mythe van de juiste begeleider

Er is een idee dat zich diep heeft genesteld in onze tijd dat je moet zoeken naar een coach die bij je past. Iemand die jou begrijpt, aanvoelt en ondersteunt. Het klinkt logisch, bijna vanzelfsprekend. Groei als een proces van afstemming, alsof je jezelf beter leert kennen door bevestigd te worden in wat je al bent of denkt te zijn.

Maar juist daar begint mijn scepsis.

Laat helder zijn, bijna iedereen heeft een vorm van coaching nodig. De één meer dan de ander, maar niemand ontwikkelt zich volledig autonoom. In de meest natuurlijke vorm ontstaat zo’n relatie vanzelf. Een ouder die je leert kijken, grootouders die wel wat van je vinden, of die ene oom of tante bij wie je altijd terecht kunt. Een leraar of sportcoach die je prikkelt, of die ene vriend met wie je echt kunt sparren in het eens en oneens zijn. Niet gekozen omdat zhij past, maar omdat zhij er is en omdat zhij iets in jou scherp maakt en houdt.

En toch zit precies daar het verschil.

Want wat betekent passen eigenlijk? In de praktijk betekent het vaak dat er niet te veel weerstand wordt opgeroepen. Geen fundamentele twijfel, geen andere blik op jezelf. De coach die past bevestigt en begrenst je daarmee. Hij of zij helpt je niet buiten je kader te stappen, maar optimaliseert het kader zelf, waardoor inzicht telkens wordt uitgesteld tot confrontatie met een andere wereld niet langer te vermijden valt.

Comfort is een slechte leermeester.

Zelfkennis ontstaat niet waar je je begrepen voelt, maar waar je jezelf betrapt. Waar je merkt dat je redeneringen niet kloppen, dat je gedrag wringt en dat je overtuigingen minder stevig zijn dan je dacht. Dat moment komt zelden via iemand die naadloos aansluit.

Het komt via gelaagdheid en frictie…

Het curriculum van de minste weerstand

We doen dit niet alleen met mensen, maar ook met keuzes. Er worden vakken gekozen die liggen en richtingen waarin al talent aanwezig is. Wat werkt wordt verdiept, wat schuurt vermeden.

Het is een efficiënt model voor de korte termijn, maar geen vormend model voor de lange.

De gitarist blijft gitaar spelen. Daar zit controle, beheersing en succes. Maar precies daarom is het verraderlijk. Wat niet gebeurt, is de overgave aan de onhandigheid van de piano. Daar moeten vingers opnieuw leren denken en raakt de muzikale intuïtie haar vanzelfsprekendheid kwijt.

Hetzelfde geldt voor de wiskundige die talen laat liggen. Er is excellentie in logica en structuur, maar het domein waarin betekenis schuift en geen eenduidig antwoord bestaat, blijft onbetreden.

Beiden blijven in hun kracht, maar ook binnen hun beperking.

En juist daar, in die desoriëntatie, gebeurt iets wezenlijks. Niet vaardigheid, maar bewustzijn.

Wie alleen werkt vanuit talent, leert zichzelf bevestigen. Wie werkt vanuit tekort, leert zichzelf kennen...

Mijn positie biedt weerstand

Mij wordt weleens verweten dat ik hard en bot ben. Dat herken ik en ergens klopt het ook. Maar het is geen achteloosheid en geen behoefte om te schuren om het schuren zelf. Het komt voort uit de overtuiging dat mensen zelden groeien door voorzichtigheid.

Daarbij komt dat de wereld zelf ook niet zacht is. Mensen handelen uit onhandigheid en redeneren vanuit hun eigen perspectief. De werkelijkheid is al ruw en vaak slecht begeleid. In dat licht vertraagt voorzichtigheid eerder dan dat het beschermt.

Ik prik in iemands geweten. Niet om te ontregelen om het ontregelen zelf, maar om iets wakker te maken dat doorgaans door comfort wordt bedekt.

Er is nog een reden voor mijn directheid. Wat niet wordt benoemd, verdwijnt niet… het verplaatst zich. Het circuleert in blikken, stiltes en gesprekken waar degene om wie het gaat geen deel van uitmaakt. Door het vroeg te adresseren, probeer ik te voorkomen dat iemand pas wordt ingehaald door wat al lang zichtbaar is.

Je ziet mij misschien vooral in mijn scherpte, maar die komt niet uit afstand. Ik ben daar zelf in gevormd. Ik ben opgegroeid langs een harde lijn en weet wat het doet als dingen niet worden gezegd of juist te laat…

Tegelijkertijd zit daar iets anders onder wat minder zichtbaar is. Ik ben eerder te lief voor de wereld dan te hard. Ik probeer werkelijk alles en iedereen te begrijpen. Elk standpunt, elke redenering, elke beweging.

Maar begrijpen is voor mij iets anders dan goedkeuren.

Juist omdat ik probeer te begrijpen, kan ik ook scherper zien waar het wringt. En juist daar kies ik ervoor om het niet te laten liggen. Niet om iemand te breken, maar om iets open te maken wat anders gesloten blijft.

Bij onvolwassenheid werk ik indirect. Met voorbeelden en omwegen, zodat er eerst ruimte ontstaat.

Maar bij mensen die zichzelf als volwassen zien, ben ik directer.

Dan ram ik het er soms gewoonweg in.

Dan wordt de confrontatie niet verzacht. Niet uit dominantie, maar vanuit de veronderstelling dat die gedragen kan worden… of gedacht wordt gedragen te kunnen worden. En precies daar ligt het kantelpunt.

Want volwassenheid die geen confrontatie verdraagt, blijkt vaak een rol, geen staat.

De subtiele arrogantie van comfort

Wat mij steeds meer opvalt, is dat de hang naar bevestiging wordt verpakt als iets deugdelijks. Zelfzorg, authenticiteit, trouw blijven aan jezelf.

Maar daaronder zit vaak iets anders. De weigering om echt uitgedaagd te worden.

Een subtiele maar absolute arrogantie.

Niet luid, maar stil. De aanname dat het huidige zelf niet fundamenteel bevraagd hoeft te worden. Dat jouw voorkeuren richtinggevend zijn en dat wat gemakkelijk gaat ook juist is.

Maar gemak zegt weinig over waarheid.

Wie frictie ontwijkt, verkleint zijn wereld. Alles wordt afgestemd op herkenning en controle. Wat overblijft is een wereld zonder echte spanning en daarmee zonder diepte.

En daarin zie je iets ontstaan. Mensen bewegen zich alsof de wereld van hen is, zonder werkelijk te kijken naar wie zich nog meer in die ruimte bevindt. De ander verdwijnt naar de achtergrond.

En waar de ander verdwijnt, verdwijnt ook de mogelijkheid om jezelf nog echt te ontmoeten.

Waarom ik sterke mensen zoek

Ik kies er bewust voor om mij te omringen met mensen die sterker zijn dan ik. Scherper. Verder…

Niet om mezelf klein te maken, maar om niet te kunnen ontsnappen aan mijn eigen tekortkomingen. Sterke mensen ontmaskeren en laten weinig ruimte voor zelfbedrog.

De verleiding om je te omringen met zwakkere stemmen is groot. Het geeft rust en bevestiging, maar het is stilstand die zich voordoet als groei.

Een wereld waarin jij de maatstaf bent, wordt klein… erg klein…

Wat daarbij hoort is dat kracht niet alleen boven je zit, maar ook onder je groeit. Vaak zijn het jonge mensen. Nog niet af, maar met potentie die verder reikt dan waar ik zelf sta.

Daar zit een andere scherpte. Niet in wat er al is, maar in wat nog open ligt…

En juist dat houdt mij in beweging.

De ethiek van het schuren

Ik geloof niet dat ongemak een doel op zich is. Maar elk werkelijk leerproces loopt erdoorheen. Ontwikkeling vraagt dat je jezelf tegenkomt, juist in wat je ontwijkt.

Dat vraagt iets van mij. Want scherpte zonder bedoeling breekt af. En confronteren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor wat je losmaakt is te makkelijk…

Daar zit de balans. Hard kunnen zijn zonder achteloos te worden. Direct kunnen zijn zonder willekeur. Iemand raken om iets open te breken en niet om iets kapot te maken.

Wat mij opvalt, is dat de mensen die werkelijk stappen maken het schuren niet uit de weg gaan. Ze blijven staan wanneer het ongemakkelijk wordt. Niet omdat het prettig is, maar omdat ze erop vertrouwen dat er iets onder zit dat verder reikt dan het moment.

Maar er zit ook een andere kant.

Sommige mensen raken niet alleen gevormd door schuren, ze raken eraan gehecht. Confrontatie wordt dan veiliger dan nabijheid. Het harde gesprek voelt overzichtelijker dan echte verbinding.

Daar ligt een verantwoordelijkheid voor mij als coach.

Niet zelf centraal willen staan in de groei van de ander. Niet de rol van degene die confronteert belangrijker maken dan wat er daadwerkelijk verschuift.

De bedoeling is niet dat iemand afhankelijk wordt van jouw scherpte, maar dat zhij zelfstandig leert kijken…

Dat is de volgende stap.

Slot

Liever gevormd dan bevestigd

Als er iets is dat ik heb geleerd, dan is het dat bevestiging een slechte maatstaf is voor groei. Wat goed voelt, levert zelden het meest op. Wat schuurt, draagt vaak de kern van waarheid in zich.

Daarom kies ik er niet voor om te passen bij degene die ik coach of begeleid, maar om uit te dagen. Niet om begrepen te worden, maar om te bevragen. Niet om iemand te laten blijven wie die is, maar om te onderzoeken wat overeind blijft wanneer het onder druk komt te staan.

Als dat betekent dat mijn houding soms als hard of bot wordt ervaren, dan hoort dat in mijn denken daarbij. Niet uit onverschilligheid, maar vanuit de overtuiging dat voorzichtigheid zelden iemand verder brengt…

Tegelijkertijd is waakzaamheid nodig. Waar scherpte nodig is, kan scherpte ook doorschieten. Waar iets geopend moet worden, kan het ook gesloten raken. Dat spanningsveld vraagt voortdurende aandacht.

Daarom bied ik mijn excuses aan aan degenen die ik te hard heb geraakt, en aan wie dat mogelijk nog zal overkomen. Niet omdat de intentie ontbreekt, maar omdat ik volwassenheid of draagkracht soms verkeerd heb ingeschat, of onvoldoende heb aangevoeld wat er op dat moment nodig was.

Deze woorden zijn niet alleen reflectie, maar ook richting. Voor de mensen met wie ik werk, en voor degenen die nog komen. Voor wie niet bevestigd wil worden, maar vooruit wil…

Wat hier staat is geen algemeen recept, maar mijn denkkader. Wie met mij werkt, stapt bewust een spanningsveld binnen. Dat vraagt bereidheid om niet bevestigd te worden, maar onderzocht. Om zwakke punten niet te omzeilen, maar te versterken.

Tenzij je volledig tevreden bent met waar je staat in werk en in relatie, en daar wilt blijven. Maar voor wie dat niet zo is, begint groei zelden bij wat past, en vrijwel altijd bij wat schuurt.,,

Dit alles met één doel: je verder helpen, mits dat ook werkelijk wordt gewild.

En ja… ik word er zelf beter van om anderen sterker te maken. Wie mensen optilt, wordt zelf ook sterker. #Bernarddingetje

Bernard

Met AI tekst en beeld ondersteuning, maar daarom zeker niet minder mijn verhaal.
Lees anders over dat… dit!

#Coaching  #Persoonlijkegroei #Zelfontwikkeling #Leiderschap #Mentorschap #Kritischdenken